کشف سیارکی با ۳ ماه

کشف سیارکی با ۳ ماه

یک سیارک کشف شده در قرن نوزدهم میلادی، به‌تازگی با کشف سومین قمر، به‌عنوان شلوغ‌ترین سیارک شناسایی شده تا کنون، لقب گرفته است.

این سیارک «الکترا ۱۳۰» (Elektra 130) یا به اختصار الکترا نام دارد و ستاره‌شناسان به‌تازگی کشف کرده‌اند که سه همراه یا قمر کوچک‌تر دارد. این نه تنها آن را به پرتعدادترین منظومه‌ی سیارکی شناخته شده تبدیل می‌کند، بلکه نشان می‌دهد که چگونه ممکن است در آینده قمرهای سیارکی کم‌سو و غیرقابل مشاهده‌ی دیگری پیدا کنیم.

گروهی از اخترشناسان به سرپرستی «آنتونی بردئو» (Anthony Berdeu) از مؤسسه‌ی ملی تحقیقات نجوم تایلند، دانشگاه لیون و دانشگاه سوربن، در مقاله‌ای که در نشریه‌ی «استروفیزیکال ژورنال لترز» (The Astrophysical Journal Letters) منتشر شده، نوشتند: «الکترا نخستین سیستم چهارگانه‌ای است که تا کنون کشف شده است. این تشخیص جدید نشان می‌دهد که الگوریتم‌های کاهش داده و پردازش اختصاصی که فیزیک ابزارها را مدل‌سازی می‌کنند، می‌توانند محدودیت‌های محدودیت‌های کنتراست را پشت سر بگذارند.»

 

 پیشنهاد می کنیم مقاله آیا موجودات فضایی وجود دارند؟ را هم بخوانید .

 

داشتن همراهان کوچک‌تر برای سیارک‌ها عجیب نیست، برای نمونه ناسا چندی پیش مأموریت «دارت» (DART) را راهی یک منظومه‌ی سیارک دوتایی کرد. اما تشخیص این سامانه‌های سیارکی بسیار نادر است. از بیش از ۱۱۰ هزار سیارکی که تا کنون کشف شده است، برای بیش از ۱۵۰ سیاره حداقل یک قمر کشف شده است. الکترا با ابعاد حدود ۲۶۰ کیلومتر نخستین بار در کمربند سیارکی میان مریخ و مشتری در سال ۱۸۷۳ میلادی توسط ستاره‌شناس «کریستین پیترز» (Christian Peters) کشف شد اما نخستین قمر آن به نام S/2003 (130) 1تا سال ۲۰۰۳ یعنی ۱۳۰ سال بعد ناشناخته بود. دومین قمر آن S/2014 (130) 1 هم در سال ۲۰۱۴ کشف شد.

دلیل اینکه یافتن قمرهای سیارکی مدتی طول می‌کشد این است که سیارک‌ها کوچک هستند و حتی در بهترین زمان‌ها کم‌نور هستند. هر چیزی که حتی از آن‌ها هم کوچک‌تر و دور آن‌ها در گردش باشد، باز هم کم‌نورتر خواهد بود و احتمالا در نور سیارک مادرش پنهان خواهد شد.

هر چه قمر کوچک‌تر و به سیارک نزدیک‌تر باشد، دیدن آن دشوارتر خواهد بود. این بسیار شبیه به دلیل دشوار بودن مشاهده‌ی مستقیم سیارات فراخورشیدی است که دور ستارگان دیگر می‌چرخند. S/2003 (130) 1 تنها ۶ کیلومتر عرض دارد و در فاصله‌ی متوسط ۱۳۰۰ کیلومتری دور الکترا می‌گردد. S/2014 (130) 1 هم با عرض تنها ۲ کیلومتر دارای میانگین فاصله‌ی مداری ۵۰۰ کیلومتر است.

کشف سیارکی با ۳ ماه

مدار چرخش قمرها به دور سیارک الکترا
Credit: ESO/Berdeu et al., Yang et al

قمر تازه کشف شده هم S/2014 (130) 2 نام دارد و حتی از این هم کوچک‌تر و نزدیک‌تر است. این قمر سیارکی تنها ۱.۶ کیلومتر عرض دارد و در فاصله‌ی مداری متوسط ۳۴۰ کیلومتر دور الکترا می‌چرخد و ۱۵۰۰۰ بار از آن کم‌نورتر است.

برای یافتن آن، بردئو و همکارانش داده‌های آرشیوی را از ابزار SPHERE در تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) رصدخانه‌ی جنوبی اروپا گرفتند و برای حذف نویز از داده‌های خام با بازدهی بالا، آن را توسط یک خط لوله‌ی کاهش داده‌ی تازه توسعه‌یافته گذر دادند.

آن‌ها همچنین از الگوریتم‌های پردازش داده برای کمک به مدل‌سازی درخشش گسترده‌ی پیرامون سیارک که هاله نامیده می‌شود و در نهایت حذف آن استفاده کردند. هنگامی که داده‌ها طی این فرآیند پردازش شد، سومین قمر کوچک الکترا نمایان شد.

اگرچه این تیم توانست برخی اطلاعات اولیه را درباره‌ی S/2014 (130) 2 به‌دست آورد، اما هنوز ابهامات زیادی درباره‌ی حرکت آن در اطراف الکترا وجود دارد. همچنین هنوز اطلاعات زیادی درباره‌ی چگونگی شکل‌گیری این سیستم‌ها نداریم.

یک مطالعه در سال گذشته نشان داد که دو قمر سیارکی به نام «کلئوپاترا» (Kleopatra) احتمالا از گردوغبار خارج شده توسط جرم سیارکی اصلی تشکیل شده‌اند، اما مشخص نیست که این شیوه در مقایسه با دیگر سازوکارهای تشکیل قمرهای سیارکی چقدر می‌تواند رایج باشد. روش‌های دیگر ممکن است شامل پرتاب سنگ‌ها طی یک رویداد برخوردی یا حتی به دام انداختن صخره‌های کوچک در حال عبور از میدان گرانشی سیارک باشند.

پژوهشگران در مقاله‌ی خود نوشتند: «کشف اولین منظومه‌ی سیارکی چهارگانه اندکی راه را برای درک مکانیسم تشکیل این قمرها باز می‌کند.» علاوه بر این، از روش‌های آن‌ها می‌توان در مطالعات آینده برای یافتن قمرهای سیارکی که می‌توانند این پدیده را بیشتر توضیح دهند، استفاده کرد.

 

پیشنهاد می کنیم مقاله تراز کردن ۱۸ بخش آینه‌ی اصلی تلسکوپ جیمز وب راهم بخوانید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.